Ngày 10/08/2026 tại Sydney, Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam-Australia (VASEA) đã có buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhằm trao đổi về các sáng kiến tăng cường hợp tác giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam và Australia. Hai bên cũng thảo luận các giải pháp kết nối và phát huy hiệu quả hơn nguồn lực chuyên môn của đội ngũ trí thức, chuyên gia Việt Nam đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài.
Tại buổi làm việc, Chủ tịch VASEA, Giáo sư Long Nghiêm, đã giới thiệu những hoạt động nổi bật của Hội kể từ khi thành lập, trong đó có việc tham gia tổ chức và triển khai Diễn đàn Tech Connect Việt Nam–Australia 2026 tại Đại học Công nghệ Sydney (UTS). Do Chính phủ Việt Nam tổ chức với sự hỗ trợ của Chính phủ Australia, Tech Connect là sự kiện lớn đầu tiên trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhằm tăng cường hợp tác Việt Nam–Australia và thúc đẩy hai nước cùng phát triển tri thức, công nghệ mới.
Là một tổ chức hình thành từ cộng đồng, VASEA đã tích cực đóng góp cho các sáng kiến quan trọng này thông qua việc kết nối các cơ quan chính phủ, trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và doanh nghiệp, qua đó góp phần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết giữa Việt Nam và Australia.
Một trong những thành tựu nổi bật được giới thiệu tại buổi làm việc là VietNEST – nền tảng số do VASEA phát triển với sự hỗ trợ tài chính của Quỹ Tác động Xã hội Australasia (Australasian Social Impact Foundation – ASIF), nhằm hỗ trợ việc dạy và học tiếng Việt cho trẻ em sinh ra và lớn lên tại Australia. Nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, trò chơi, nội dung trực quan sinh động và các hoạt động tương tác để giúp việc học tiếng Việt trở nên hấp dẫn và dễ tiếp cận hơn. VietNEST cũng hỗ trợ giáo viên xây dựng giáo án và các hoạt động trên lớp, đồng thời giúp học sinh làm quen với sự khác biệt về giọng nói và cách phát âm của ba miền Bắc, Trung và Nam.
Bộ trưởng đánh giá cao những nỗ lực của VASEA trong việc kết nối các nhà giáo dục, nhà nghiên cứu và chuyên gia giữa hai nước. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng hoan nghênh đề nghị hỗ trợ VASEA triển khai giai đoạn II của VietNEST, hướng tới mở rộng phạm vi hoạt động ra ngoài Australia, đến với các cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có New Caledonia – vùng lãnh thổ thuộc Pháp có quy chế đặc biệt, chỉ cách Brisbane, Australia hơn hai giờ bay.
Người gốc Việt, còn được gọi là “người chân đăng”, chiếm khoảng 1% dân số New Caledonia. Mặc dù có quy mô tương đối nhỏ, cộng đồng người Việt trên hòn đảo xinh đẹp ở Nam Thái Bình Dương này rất năng động và có mong muốn gìn giữ, phát huy di sản văn hóa cũng như bản sắc dân tộc. Đại diện cộng đồng người Việt tại New Caledonia đã có những trao đổi tích cực với VASEA về kế hoạch ứng dụng VietNEST, cho thấy tiềm năng của nền tảng trong việc hỗ trợ giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam trong cộng đồng người Việt trên toàn thế giới.
Các thành viên VASEA cũng đề xuất một số sáng kiến nhằm tăng cường hợp tác giữa các trường đại học và đội ngũ chuyên gia của hai nước.
Giáo sư Nam-Trung Nguyễn, Giáo sư Xuất sắc Laureate của Australia, đề xuất xây dựng các cơ chế hiệu quả hơn để thu hút chuyên gia Australia đến làm việc tại Việt Nam. Ông cho rằng các yêu cầu pháp lý và quy định liên quan đến can thiệp nước ngoài có thể tạo ra những rào cản nhất định. Vì vậy, ông đề nghị hai Chính phủ tăng cường đối thoại nhằm đơn giản hóa các thủ tục, tạo thuận lợi cho hợp tác, đồng thời vẫn bảo đảm đáp ứng các yêu cầu của cả hai quốc gia.
Các thành viên cũng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế để đội ngũ trí thức, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài có thể đóng góp cho hoạt động giảng dạy và nghiên cứu tại Việt Nam. Việc xây dựng một nền tảng trực tuyến kết nối các trường đại học Việt Nam với chuyên gia ở nước ngoài được xác định là một giải pháp thiết thực, giúp kết nối nhu cầu của các cơ sở giáo dục với chuyên môn phù hợp và các cơ hội hợp tác.
Giáo sư Dũng Đào – Phó Chủ tịch VASEA phụ trách Khoa học và Chuyển giao công nghệ – cho biết một số chương trình giáo sư thỉnh giảng tại Việt Nam hiện vẫn có sự phân biệt giữa chuyên gia nước ngoài và chuyên gia người Việt đang sinh sống ở nước ngoài. Sự phân biệt này có thể hạn chế khả năng khai thác đầy đủ chuyên môn, kinh nghiệm và nguồn lực trí tuệ của cộng đồng người Việt trên toàn cầu.
Giáo sư Tuấn Anh Nguyễn – Phó Chủ tịch VASEA phụ trách Khoa học Sức khỏe – đề xuất tham khảo các mô hình quốc tế không chỉ nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu mà còn phát triển năng lực lãnh đạo và các kỹ năng cần thiết để đào tạo thế hệ lãnh đạo nghiên cứu tiếp theo cho Việt Nam và khu vực châu Á–Thái Bình Dương. Ông dẫn chứng sáng kiến thành lập Viện Sức khỏe Não bộ châu Á–Thái Bình Dương (Asia-Pacific Brain Health Institute – APBHI), được xây dựng theo mô hình của Viện Sức khỏe Não bộ Toàn cầu (Global Brain Health Institute).
Phó Giáo sư Liên Dương – Phó Chủ tịch VASEA phụ trách Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) và Phát triển bền vững – nhấn mạnh thế mạnh đặc thù của VASEA trong việc kết hợp mạng lưới quan hệ rộng khắp tại Australia với sự am hiểu sâu sắc về Việt Nam, qua đó có khả năng “kết nối hai hệ sinh thái tri thức”. Từ kinh nghiệm tham gia hỗ trợ phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, bà đề xuất xây dựng một cơ chế để Chính phủ Việt Nam có thể giao cho VASEA những nhiệm vụ hoặc bài toán cụ thể.
Bà Jane Trần – Phó Chủ tịch VASEA phụ trách Giáo dục, Đào tạo và Quan hệ quốc tế – đưa ra ba đề xuất nhằm phát huy nguồn lực chuyên môn của VASEA trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Thứ nhất, bà đề xuất tạo điều kiện để các hội viên VASEA đang giảng dạy tiếng Anh tại Australia tham gia các chương trình đào tạo giáo viên tiếng Anh và Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học tại Việt Nam. Thứ hai, bà kiến nghị huy động đội ngũ nghiên cứu của VASEA – trong đó gần 30% hội viên đang làm việc trong lĩnh vực học thuật và nghiên cứu – tham gia Đề án 89 với vai trò là những người hướng dẫn tiềm năng cho nghiên cứu sinh Việt Nam. Thứ ba, bà đề xuất thiết lập cơ chế để các chuyên gia về giáo dục quốc tế tham gia các chương trình quốc tế hóa giáo dục, hỗ trợ Việt Nam phát triển lĩnh vực giáo dục quốc tế và từng bước trở thành một trung tâm giáo dục quốc tế của khu vực Đông Nam Á trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của Australia.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn hoan nghênh những đóng góp của VASEA và đánh giá cao thành công của Diễn đàn Tech Connect. Bộ trưởng cho rằng quá trình đổi mới đang diễn ra tại Việt Nam mở ra nhiều cơ hội để đội ngũ trí thức, chuyên gia người Việt ở nước ngoài tham gia hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu trong nước.
Bộ trưởng ủng hộ việc xây dựng một nền tảng kết nối chuyên gia trong và ngoài nước, trong đó Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ hỗ trợ, tạo điều kiện kết nối giữa các cơ sở. Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh rằng thành công của nền tảng sẽ phụ thuộc vào sự tham gia tích cực của người sử dụng và khả năng hình thành những chương trình hợp tác cụ thể.
Bộ trưởng cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác định chủ trương xây dựng một nền tảng kết nối đội ngũ trí thức Việt Nam trong và ngoài nước. Tuy nhiên, hiệu quả của nền tảng này sẽ phụ thuộc vào khả năng thu hút người dùng tham gia tích cực và tạo ra các chương trình hợp tác thiết thực.
Bộ trưởng cũng cho biết, trong bối cảnh các trường đại học ngày càng được trao quyền tự chủ, các cơ sở giáo dục có thể trực tiếp mời và hợp tác với chuyên gia nước ngoài cũng như chuyên gia người Việt ở nước ngoài, với sự hỗ trợ và tạo điều kiện kết nối của Bộ. Bộ trưởng khuyến khích VASEA hỗ trợ xây dựng các đề xuất nghiên cứu, phát triển nhân tài và góp phần hình thành các trung tâm xuất sắc, kết nối những cơ sở hàng đầu, các nhóm nghiên cứu có thành tích cao và những sinh viên xuất sắc.
Bộ trưởng hoan nghênh sáng kiến VietNEST và cho biết nền tảng sẽ được giới thiệu đến các cơ sở giáo dục phù hợp tại Việt Nam, trong đó có các trường đại học chuyên về khoa học xã hội và nhân văn. Bộ trưởng cũng ủng hộ đề xuất của VASEA về việc mở rộng mạng lưới giáo viên tiếng Anh và tìm kiếm cơ hội kết nối với các chương trình giáo dục sắp được triển khai.
Buổi làm việc đã mở ra nhiều hướng hợp tác đầy triển vọng giữa VASEA và Bộ Giáo dục và Đào tạo. Thông qua mạng lưới chuyên gia đa ngành trên khắp Australia, VASEA tái khẳng định cam kết phát huy vai trò cầu nối, đưa tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực quốc tế vào các sáng kiến giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, qua đó đóng góp thiết thực cho sự phát triển của Việt Nam.
